Vergiler ve ortak para: kim öder, kim paylaşır?
Vergiler her oyuncunun cebinden para alır; bir takım ise parasını paylaşmayı seçebilir. Sınıf takımlar hâlinde oynar, ardından her oyuncunun ne kadar vergi ödediğini ve her tarafın paylaşarak ne kazandığını karşılaştırır.
Kısaca
- Süre
- 45 dakika
- Düzey
- Ortaokul, lise ve üniversite
- Oyun
- Takım, 4 kişilik masalar, 25 dakika oyun
- İlgili konular
- Finansal ortamAvrupa Birliği’nde Çocuklar ve Gençler için Finansal Yetkinlik Çerçevesi (AB/OECD-INFE, 2023)
Bu ayarlarla bir sınıf açar; kodu paylaşmadan önce ayarları değiştirebilirsiniz.
Kazanımlar
Dersin sonunda öğrenciler şunları yapabilir:
- sabit bir vergi ile sahip olunanlarla birlikte artan bir vergi arasındaki farkı açıklamak;
- bir grubun parasını bir araya getirerek ne kazandığını ve neyi riske attığını anlatmak;
- bir oyunda kimin ne kadar vergi ödediğini bulmak ve bunun adil olup olmadığını tartışmak.
Oyunda neler olur
- İki kare sabit vergi alır, 2000k ve 1000k: zengin oyuncu için de yoksul oyuncu için de aynı.
- Bir Şans kartı, oyuncunun sahip olduğu her şube için 750k alır: mülk ne kadar çoksa maliyet de o kadar yüksektir.
- Diğer Şans kartları parayı oyuncular arasında aktarır: biri her oyuncudan 500k toplar, bir diğeri her oyuncuya 1000k öder.
- Takım modunda iki ya da üç kişilik taraflar birlikte oynar: takım arkadaşının arsası kira almaz ve takım arkadaşları birbirine sınırsızca nakit ve arsa verebilir. Sonunda toplam net serveti en yüksek olan taraf kazanır.
- Uzun bir Klasik oyununda kira vergisi 100. turda başlar ve artarak 200. turdan itibaren her kiranın %99 kadarını bankaya aktarır.
Temel kavramlar
| Kavram | Anlamı |
|---|---|
| Sabit vergi | herkes için aynı tutarda olan vergi. |
| Emlak vergisi | sahip olunan şeylerle birlikte artan vergi. |
| Yeniden dağılım | paranın kural gereği ya da isteğe bağlı olarak bazı kişilerden başkalarına aktarılması. |
| Ortak havuz | bütün grubun kullanabilmesi için paranın bir araya getirilmesi. |
Ders planı
- 15 dk · Isınma
Sorun: herkesin aynı vergiyi ödemesi adil mi? Vergi, sahip olduklarınıza bağlı olsaydı ne olurdu?
- 225 dk · Oyun
Sınıf Takım modunda oynar. Takım arkadaşları birbirine nakit verebilir: her taraftan bunu ne zaman yapacakları konusunda anlaşmasını isteyin.
- 32 dk · Zil
“Dersi şimdi bitir” düğmesine basın: her masada toplam net serveti en yüksek olan taraf kazanır.
- 48 dk · Para raporu
Her öğrenci vergilere ve Şans kartlarına ne ödediğini, takım arkadaşına ne verdiğini ya da ondan ne aldığını bulur.
- 55 dk · Tartışma
Tarafları karşılaştırın: paylaşmak işe yaradı mı? En çok vergiyi kim ödedi ve bu adil miydi?
Tartışma soruları
- 1Masanızda en çok vergiyi kim ödedi? O sırada zengin miydi, yoksul mu?
- 2Herkes için aynı vergi mi, sahip olunanlarla birlikte artan bir vergi mi: hangisi daha adil, neden?
- 3Tarafınız nakit paylaştı mı? Ne zaman işe yaradı, ne zaman zarar verebilirdi?
- 4Oyunda vergi parası nereye gider? Gerçek hayatta nereye gider?
- 5Yaşadığınız yerde insanların birlikte ödediği bir şey söyleyin. Herkesin ne kadar ödeyeceğine kim karar verir?
Ödev
- Hanenizin ödediği bir vergiyi bulun: gelir, alışveriş ya da mülk üzerinden. Onu kimin topladığını ve karşıladığı bir şeyi yazın.
