Podatki i wspólne pieniądze: kto płaci, a kto się dzieli?
Podatki zabierają pieniądze z kieszeni każdego gracza; drużyna może zdecydować, że się nimi podzieli. Klasa gra w drużynach, a potem porównuje, ile każdy gracz zapłacił podatków i co każda strona zyskała na dzieleniu się.
W skrócie
- Czas trwania
- 45 minut
- Poziom
- Szkoła średnia i studia
- Gra
- Drużynowy, stoły 4-osobowe, 25 minut gry
- Powiązane obszary
- Otoczenie finansoweRamy kompetencji finansowych dla dzieci i młodzieży w Unii Europejskiej (UE/OECD-INFE, 2023)
Otwiera klasę z tymi ustawieniami; możesz je zmienić, zanim udostępnisz kod.
Cele lekcji
Po lekcji uczniowie potrafią:
- wyjaśnić różnicę między podatkiem w stałej kwocie a podatkiem, który rośnie wraz z majątkiem;
- opisać, co grupa zyskuje, a czym ryzykuje, łącząc swoje pieniądze;
- ustalić, kto ile zapłacił podatku w grze, i przedyskutować, czy było to sprawiedliwe.
Co dzieje się w grze
- Dwa pola pobierają podatek w stałej kwocie, 2000k i 1000k: tyle samo od bogatego gracza, co od biednego.
- Jedna karta Szansy pobiera 750k za każdą filię gracza: im więcej nieruchomości, tym więcej to kosztuje.
- Inne karty Szansy przesuwają pieniądze między graczami: jedna zbiera 500k od każdego gracza, inna wypłaca 1000k każdemu.
- W trybie „Drużynowy” grają razem strony po dwie lub trzy osoby: pole partnera z drużyny nie pobiera czynszu, a partnerzy mogą bez limitu przekazywać sobie gotówkę i pola. Na koniec wygrywa strona z najwyższym łącznym majątkiem netto.
- W długiej grze w trybie „Klasyczny” od rundy 100 zaczyna się podatek od czynszu, który rośnie, aż od rundy 200 do banku trafia 99% każdego czynszu.
Kluczowe pojęcia
| Pojęcie | Znaczenie |
|---|---|
| Podatek stały | podatek, który dla wszystkich wynosi tyle samo. |
| Podatek majątkowy | podatek, który rośnie wraz z tym, co się posiada. |
| Redystrybucja | przesuwanie pieniędzy od jednych ludzi do innych, na mocy zasad albo z wyboru. |
| Wspólna kasa | łączenie pieniędzy, by mogła z nich korzystać cała grupa. |
Przebieg lekcji
- 15 min. · Wprowadzenie
Zapytaj: czy to sprawiedliwe, że wszyscy płacą taki sam podatek? A gdyby podatek zależał od tego, co się posiada?
- 225 min. · Gra
Klasa gra w trybie „Drużynowy”. Partnerzy mogą przekazywać sobie gotówkę: poproś każdą stronę, by ustaliła, kiedy będzie to robić.
- 32 min. · Dzwonek
Naciśnij „Zakończ lekcję teraz”: przy każdym stole wygrywa strona z najwyższym łącznym majątkiem netto.
- 48 min. · Raport finansowy
Każdy uczeń sprawdza, ile zapłacił w podatkach i kartach Szansy oraz ile przekazał partnerowi lub od niego otrzymał.
- 55 min. · Dyskusja
Porównaj strony: czy dzielenie się pomogło? Kto zapłacił najwięcej podatku i czy było to sprawiedliwe?
Pytania do dyskusji
- 1Kto zapłacił najwięcej podatku przy Twoim stole? Był wtedy bogaty czy biedny?
- 2Taki sam podatek dla wszystkich czy podatek rosnący wraz z majątkiem: który jest sprawiedliwszy i dlaczego?
- 3Czy Twoja strona dzieliła się gotówką? Kiedy to pomogło, a kiedy mogło zaszkodzić?
- 4Dokąd trafiają pieniądze z podatków w grze? A dokąd w prawdziwym życiu?
- 5Podaj coś, za co Twoja społeczność płaci wspólnie. Kto decyduje, ile płaci każda osoba?
Praca domowa
- Znajdź jeden podatek, który płaci Twoje gospodarstwo domowe: od dochodu, od zakupów albo od nieruchomości. Zapisz, kto go pobiera, i jedną rzecz, na którą idą te pieniądze.
